عقد موقت یا همان ازدواج موقت (صیغه) یکی از اشکال مشروع ازدواج در فقه شیعه است که برای مدت معین و با مهریه مشخص بین زن و مرد منعقد میشود. بر خلاف نکاح دائم، این نوع ازدواج پایان مشخصی دارد، اما گاهی ممکن است یکی از طرفین پیش از پایان مدت، به دلایلی درخواست فسخ عقد موقت کند.
عقد موقت چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
ازدواج موقت با ذکر مدت مشخص (مثلاً یک ماه، یک سال یا بیشتر) و تعیین مهریه بین زن و مرد انجام میشود. مهمترین ویژگیهای عقد موقت عبارتند از:
- مدتدار بودن (برخلاف نکاح دائم)
- الزام به تعیین مهریه
- نیاز نداشتن به ثبت رسمی (مگر در شرایط خاص)
- عدم تعلق نفقه (مگر شرط شده باشد)
- پایان خودکار در صورت اتمام مدت
✅ فسخ عقد موقت چگونه است؟
فسخ عقد موقت با طلاق تفاوت دارد. فسخ یعنی بر هم زدن عقد به دلایلی خاص که قانون یا شرع مشخص کردهاند. در حالی که طلاق، اراده یکجانبه مرد برای پایان دادن به عقد دائم یا موقت است.
موارد فسخ عقد موقت بیشتر جنبه استثنایی دارند و معمولاً به یکی از دلایل زیر ممکن میشود:
🔹 موارد فسخ برای هر دو طرف:
- عیوب جسمی یا جنسی طرف مقابل که در قانون مدنی ایران ذکر شده (مانند جنون، جذام، نابینایی کامل، ناتوانی جنسی و…)
- فریب در ازدواج (تدلیس): اگر یکی از طرفین در هنگام عقد اطلاعات مهمی را پنهان کرده یا دروغ گفته باشد.
- عدم وفای به شروط ضمن عقد
✅ طلاق در عقد موقت ممکن است؟
بله. اما طلاق در نکاح موقت تنها به دست مرد است. مرد میتواند پیش از پایان مدت، زن را طلاق دهد یا مدت باقیمانده عقد را ببخشد (ابراء) که در نتیجه، عقد موقت خاتمه مییابد.
⚠️ زن نمیتواند در عقد موقت تقاضای طلاق دهد، مگر اینکه شرط وکالت در طلاق را در ضمن عقد دریافت کرده باشد.
✅ چگونه زن میتواند عقد موقت را فسخ کند؟
زن تنها در شرایط خاص میتواند فسخ عقد موقت را درخواست کند، مانند:
- اثبات یکی از عیوب مرد که موجب فسخ است
- اثبات فریب یا تدلیس
- داشتن وکالت فسخ از طرف مرد
- شرط ضمن عقد مبنی بر امکان فسخ در صورت تحقق شرایط خاص
در این موارد، زن باید از دادگاه خانواده تقاضای فسخ نماید.
✅ تکلیف مهریه و حقوق زن پس از فسخ یا پایان عقد موقت
- در صورت فسخ عقد قبل از رابطه جنسی، زن نصف مهریه را دریافت میکند.
- اگر رابطه جنسی صورت گرفته باشد، مهریه کامل تعلق میگیرد.
- در صورت بخشش مدت باقیمانده یا اتمام خودکار عقد، زن مستحق تمام مهریه است، اگر رابطه جنسی انجام شده باشد.
- در برخی موارد، در صورت اثبات تدلیس یا فریب، مهریه میتواند مسترد شود.
