در روابط کاری، تجاری یا حتی شخصی، سفته اغلب به عنوان ابزار ضمانت استفاده میشود. اما در برخی موارد، افراد از این سند تجاری سوء استفاده میکنند و باعث ایجاد مشکلات حقوقی برای دارنده واقعی یا صادرکننده سفته میشوند.
سفته چیست و چرا به آن اعتماد میکنیم؟
سفته یک سند تجاری است که به موجب آن، صادرکننده تعهد میدهد مبلغ مشخصی را در تاریخ معین به دارنده پرداخت کند. در بسیاری از موارد، سفته نه برای بدهی واقعی، بلکه به عنوان ضمانت (مثلاً در استخدام، قراردادهای کاری یا شراکتها) دریافت میشود.
در چنین مواردی، اگر شرایط توافق رعایت نشود یا شخصی به قصد سوءاستفاده اقدام به اجرا یا مطالبه سفته کند، موضوع سوء استفاده از سفته پیش میآید.
مصادیق رایج سوء استفاده از سفته
- مطالبه وجه سفته بدون تحقق تعهد
مثلاً کارفرما سفتهای بابت ضمانت از کارمند گرفته، اما بدون هیچ تخلفی، آن را مطالبه میکند. - عدم برگرداندن سفته بعد از پایان قرارداد
بعد از اتمام همکاری یا انجام کامل تعهد، برخی افراد از بازگرداندن سفته خودداری میکنند. - نوشتن مبلغ یا تاریخ جدید روی سفته سفیدامضا
در بسیاری از قراردادها، سفتهها بدون تاریخ و مبلغ امضا میشوند و همین زمینه سوء استفاده را فراهم میکند. - انتقال غیرقانونی سفته به شخص ثالث
گاهی دارنده سفته، آن را بدون اطلاع صادرکننده به فرد دیگری منتقل میکند و مطالبه وجه میشود.
چه باید کرد اگر از سفته سوء استفاده شده است؟
در چنین مواردی، میتوان اقدامات حقوقی و دفاعی زیر را انجام داد:
1. دادخواست ابطال یا توقیف سفته
در صورتی که سفته به عنوان ضمانت بوده و بدون دلیل مطالبه شده، میتوان با دادخواست رسمی به دادگاه، ابطال اجراییه یا توقیف عملیات اجرایی سفته را درخواست کرد.
2. اثبات ضمانتی بودن سفته
ارائه قرارداد کتبی، چتها، ایمیل، پیامک، شهادت شهود یا هر سندی که نشان دهد سفته صرفاً برای تضمین بوده، میتواند به دادگاه کمک کند که نیت سوء استفاده را تشخیص دهد.
3. طرح دعوای خیانت در امانت یا سوء استفاده
اگر دارنده سفته به قصد ضرر رساندن یا با تقلب، اقدام به مطالبه کرده باشد، میتوان تحت عنوان خیانت در امانت یا سوء استفاده از سند از او شکایت کیفری کرد.
دفاع در برابر مطالبه سفته توسط دارنده آن
در صورت دریافت اظهارنامه یا حکم مطالبه سفته، میتوانید:
- به شورای حل اختلاف یا دادگاه حقوقی مراجعه کرده
- دلایل خود را برای ضمانتی بودن سفته ارائه دهید
- اگر در اداره ثبت، اجرائیه صادر شده، تقاضای توقف عملیات اجرایی کنید
- در صورت اثبات سوء نیت، دادخواست خسارت معنوی و مادی نیز بدهید
چگونه از سوء استفاده از سفته جلوگیری کنیم؟
✅ سفته را همراه با قرارداد کتبی بدهید که در آن نحوه استفاده، زمان بازگرداندن، و ضمانتی بودن آن مشخص باشد.
✅ مبلغ و تاریخ را خودتان روی سفته بنویسید.
✅ اگر سفته سفید میدهید، رسید کتبی بگیرید که در آن قید شود سفته صرفاً جهت ضمانت است.
✅ از دادن سفته بدون مستندات حقوقی و قانونی پرهیز کنید.
✅ در پایان قرارداد، بازگرداندن یا ابطال سفته را کتبی و رسمی پیگیری کنید.
