سرقفلی یکی از مهمترین مفاهیم در معاملات املاک تجاری است و نقش اساسی در روابط میان مالک و مستأجر دارد.
در واقع سرقفلی مبلغی است که مستأجر در ابتدای قرارداد اجاره به مالک پرداخت میکند تا حق استفاده و تقدم در یک ملک تجاری را به دست آورد. این مبلغ علاوه بر اجارهبهاست و به مستأجر امتیازاتی میدهد که در قرارداد مشخص میشود. سرقفلی در قانون سال ۱۳۷۶ رسمیت یافته و امروز بیشتر قراردادهای تجاری بر همین مبنا تنظیم میشوند.
مهمترین حقوقی که سرقفلی برای مستأجر ایجاد میکند شامل موارد زیر است:
۱. حق اولویت در تمدید قرارداد نسبت به سایر افراد.
۲. حق انتقال سرقفلی به غیر، مگر اینکه در قرارداد ممنوع شده باشد.
۳. حق ادامه فعالیت در ملک حتی در صورت تغییر مالکیت.
۴. حق دریافت مبلغ سرقفلی هنگام تخلیه در صورت رعایت شرایط قانونی.
تفاوت سرقفلی با حق کسب و پیشه
یکی از اشتباهات رایج، یکی دانستن سرقفلی با حق کسب و پیشه است. حق کسب و پیشه نتیجهی سالها فعالیت مستأجر، جذب مشتری و شهرت تجاری است و حتی بدون پرداخت مبلغ اولیه شکل میگیرد. این حق بیشتر در قراردادهای قبل از قانون سال ۷۶ کاربرد دارد، در حالیکه سرقفلی با پرداخت وجه ایجاد میشود و تابع قوانین جدید است.
اگر مالک بخواهد ملک را پس بگیرد چه میشود؟
مالک فقط در شرایطی میتواند تخلیه کند که:
- مبلغ سرقفلی را بهروز و کامل به مستأجر پرداخت کند.
- یا مستأجر تخلفی کرده باشد (تغییر شغل ممنوع، عدم پرداخت اجاره، تخریب ملک و…)
آیا سرقفلی قابل فروختن است؟
بله، اگر مالک در قرارداد ممنوع نکرده باشد، مستأجر میتواند سرقفلی را با رضایت مالک یا طبق قانون به شخص دیگری منتقل کند.
در نهایت، سرقفلی یک حق مالی معتبر و قابل انتقال است که ارزش اقتصادی بالایی دارد. تنظیم دقیق قرارداد و آگاهی از قوانین میتواند از بروز ضررهای جدی جلوگیری کند.
