تفاوت ارث دختر و پسر؛ چرا دختر نصف میبرد؟
بر اساس قانون مدنی ایران که برگرفته از فقه امامیه (شیعه اثنیعشری) است، در صورتی که فرزندان متوفی دختر و پسر باشند، دختر نصف پسر ارث میبرد. این موضوع در ماده ۹۰۷ قانون مدنی بهصراحت بیان شده است:
“اگر برای میت، اولاد پسر و دختر باشد، پسر دو برابر دختر ارث میبرد.”
ارث دختر مجرد و متأهل؛ آیا تفاوتی وجود دارد؟
یکی از تصورات رایج این است که ازدواج دختر باعث تغییر در سهمالارث او میشود؛ اما باید گفت مجرد یا متأهل بودن دختر، تأثیری در میزان ارث او ندارد.
دختر چه متأهل باشد، چه مجرد، از والدین، خواهر، برادر و سایر بستگان طبق همان قواعد قانونی ارث میبرد. در واقع، وضعیت تأهل فقط ممکن است در نحوهی خرج ارث یا انتقال آن به همسر (در صورت فوت دختر) تأثیرگذار باشد، نه در میزان آن.
سهم ارث دختر از پدر و مادر
- اگر تنها فرزند دختر باشد و فرزند پسری در میان نباشد، تمام ارث بین دختران بهصورت مساوی تقسیم میشود.
- اگر دختر تنها ورثهی پدر باشد (و مادر و همسر متوفی زنده نباشند)، میتواند تمام ماترک را به ارث ببرد.
- اگر پدر فوت کند و دختر دارای برادر باشد، پسران دو برابر دختران ارث میبرند.
- در صورت فوت مادر، دختر به همراه پدر، خواهر، یا سایر وراث طبق قواعد مشخص سهم میبرد.
آیا پدر میتواند دختر را از ارث محروم کند؟
بر اساس قانون، هیچکس نمیتواند فرزندش را به طور کامل از ارث قانونی محروم کند. اگر پدری در وصیتنامهاش بخواهد تمامی اموالش را به پسر یا شخص خاصی بدهد، تنها تا یکسوم اموالش را میتواند وصیت کند و مابقی طبق قواعد ارث به وراث قانونی میرسد.
بنابراین، دختر نمیتواند بهطور کامل از ارث محروم شود، مگر در صورت وجود شرایط خاص مثل ارتداد یا قتل مورث که در قانون بهعنوان موانع ارث شناخته شدهاند.
ارث دختر ناتنی یا فرزند خوانده
در قانون ایران، فرزندخوانده جزو وراث قانونی محسوب نمیشود و از اموال پدر یا مادرخوانده ارثی نمیبرد، مگر اینکه در قالب وصیت، یا از طریق صلح و انتقال اموال در زمان حیات، اموالی به او داده شود. بنابراین اگر دختری به صورت قانونی به فرزندی پذیرفته شده باشد، لازم است پدر یا مادرخواندهاش پیش از فوت دربارهی انتقال اموال تصمیمگیری کند.
نکات مهم برای دختران درباره ارث
- داشتن سند رسمی تقسیم ارث و عدم اکتفا به توافقات شفاهی ضروری است.
- در صورت عدم رضایت از تقسیم ارث، حق مراجعه به شورای حل اختلاف یا دادگاه خانواده وجود دارد.
- مطالبه سهمالارث حتی سالها بعد از فوت پدر یا مادر نیز امکانپذیر است، بهشرطی که اموالی باقی مانده باشد یا قابل پیگیری باشند.
