اعتراف زیر فشار و تهدید، از نظر قانون ایران اعتبار ندارد.
در حقوق کیفری، «اقرار» زمانی ارزش اثباتی دارد که با اراده آزاد، آگاهانه و بدون اکراه بیان شده باشد. اگر فرد تحت تهدید، شکنجه، فشار روانی شدید یا وعده و وعید غیرقانونی اعتراف کند، آن اقرار مخدوش است.
اصل ۳۸ قانون اساسی صراحت دارد که هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار ممنوع است و چنین اقراری فاقد ارزش و اعتبار است. در آیین دادرسی کیفری هم تأکید شده که بازجویی باید بدون اجبار و با رعایت حقوق متهم انجام شود.
نکته مهم اینجاست:
اقرار «ملکه دل» نیست، «ابزار اثبات» است. و ابزار اثبات وقتی معتبر است که از مسیر سالم به دست آمده باشد. اگر مسیر آلوده باشد، نتیجه هم آلوده است.
در عمل، اگر فردی ادعا کند اعتراف تحت فشار بوده، دادگاه باید بررسی کند:
آیا آثار تهدید یا اجبار وجود داشته؟
آیا اقرار در حضور مقام قضایی و با رعایت تشریفات ثبت شده؟
آیا قرائن و ادله دیگر آن را تأیید میکند یا تنها دلیل پرونده همان اعتراف است؟
حتی اگر اعترافی در بازجویی اولیه گرفته شود، اما در دادگاه انکار گردد و دلایل دیگری وجود نداشته باشد، ارزش اثباتی آن کاهش مییابد.
سیستمهای حقوقی مدرن به این نتیجه رسیدهاند که اعترافِ گرفتهشده با فشار، بیش از آنکه حقیقت تولید کند، ترس تولید میکند. و ترس، حقیقتگو نیست.
