تعریف قسط بندی مهریه
از نظر قانونی، مهریه دِینی است که از لحظه عقد بر عهده زوج قرار میگیرد و زوجه هر زمان بخواهد، میتواند آن را مطالبه کند. اگر زوج توانایی پرداخت کل مهریه را نداشته باشد، میتواند به دادگاه خانواده مراجعه کرده و با ارائه مدارک لازم، دادخواست اعسار از پرداخت مهریه بدهد.
در صورت پذیرش اعسار، قاضی مبلغی را به عنوان پیشپرداخت مشخص میکند و باقی مهریه را در اقساط ماهانه یا دورهای تعیین مینماید. این روند را «قسطبندی مهریه» مینامند.
شرایط لازم برای درخواست قسط بندی
برای اینکه دادگاه با تقسیط مهریه موافقت کند، زوج باید ثابت کند که توان پرداخت یکجای آن را ندارد. شرایط اصلی عبارتند از:
- ارائه مدارک مالی مانند فیش حقوقی، اسناد بانکی یا لیست اموال.
- ارائه استشهادیه شهود مبنی بر ناتوانی مالی.
- نبود سابقه پنهانسازی یا انتقال اموال برای فرار از پرداخت مهریه.
- ثبت درخواست اعسار در مهلت قانونی پس از ابلاغ اجرائیه مهریه.
در صورت اثبات اعسار، دادگاه با در نظر گرفتن وضعیت مالی زوج، تعداد اقساط، میزان هر قسط و مبلغ پیشپرداخت را تعیین میکند.
مراحل قسط بندی مهریه
۱. طرح دادخواست اعسار:
زوج پس از صدور اجرائیه مهریه، باید دادخواست اعسار خود را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کند.
۲. بررسی مدارک توسط دادگاه:
قاضی مدارک مالی، استشهادیه شهود و مستندات درآمد را بررسی میکند تا از صحت ناتوانی مالی اطمینان یابد.
۳. تعیین پیشپرداخت و اقساط:
در صورت احراز اعسار، مبلغی بهعنوان پیشپرداخت مشخص میشود و مابقی مهریه در اقساط منظم تعیین میگردد. معمولاً مبلغ هر قسط با توجه به درآمد و هزینههای زندگی زوج تنظیم میشود.
۴. صدور حکم تقسیط:
دادگاه در پایان، حکم رسمی قسطبندی مهریه را صادر میکند. از این مرحله به بعد، زوج موظف به پرداخت اقساط در موعد مقرر است.
نکات مهم برای زوج و زوجه
- برای زوج:
در صورت عدم توان مالی واقعی، پنهان کردن اموال یا اطلاعات نادرست میتواند منجر به رد درخواست اعسار یا حتی جلب شود. همچنین در صورت بهبود وضعیت مالی، زوجه میتواند از دادگاه درخواست تعدیل اقساط دهد. - برای زوجه:
در صورتی که زوج اقساط را در زمان مقرر پرداخت نکند، زوجه حق دارد از طریق اجرای احکام، تقاضای جلب یا توقیف اموال او را نماید.
اگر مهریه بهصورت سکه تعیین شده باشد، اقساط نیز بر اساس نرخ روز محاسبه و پرداخت میشود.
تفاوت قسط بندی در طلاق توافقی
در طلاق توافقی، زوجین میتوانند پیش از مراجعه به دادگاه، درباره نحوه پرداخت مهریه توافق کنند. اگر در متن توافقنامه، زمان و نحوه پرداخت مشخص شود، دیگر نیازی به طرح دعوای اعسار نیست. اما در صورتی که زوج به تعهدات خود عمل نکند، زوجه میتواند همان توافق را از طریق اجرای احکام پیگیری کند.
