در نظام حقوقی ایران، یکی از مسائل پرتکرار در دادگاهها، ادعای انتقال ملک بدون سند رسمی است. ممکن است شخصی مدعی شود که ملکی را از طریق توافق شفاهی، رسید دستی یا قولنامه خریداری کرده اما هنوز سند رسمی به نام او منتقل نشده است
آیا انتقال ملک بدون سند رسمی قابل اثبات است؟
در برخی شرایط، بله. دادگاهها در صورت وجود دلایل و مدارک معتبر، ادعای انتقال ملک بدون سند رسمی را میپذیرند. برای مثال:
- وجود قولنامه معتبر با امضای فروشنده و خریدار
- شهادت شهود حاضر در زمان معامله
- تحویل ملک به خریدار و تصرف وی به عنوان مالک
- پرداخت وجه معامله و داشتن رسید بانکی یا دستی
- نامه یا پیامکهایی که نشاندهنده قصد فروشنده بر انتقال ملک باشد
خطرات معامله بدون سند رسمی
معاملهی ملک بدون ثبت رسمی دارای ریسکهای جدی است که باید به آنها توجه شود:
- عدم امکان انتقال رسمی: حتی اگر پول پرداخت شده باشد، فروشنده ممکن است از تنظیم سند رسمی امتناع کند.
- امکان فروش ملک به شخص ثالث: در صورت نداشتن سند، شخص میتواند ملک را مجدداً به دیگری بفروشد.
- عدم پذیرش مالکیت توسط اداره ثبت: در برابر ادارات رسمی، تنها مالک سند رسمی به عنوان مالک شناخته میشود.
- فقدان امنیت حقوقی: در صورت فوت فروشنده یا بروز اختلافات خانوادگی، خریدار بدون سند رسمی در موقعیت ضعیفی قرار میگیرد.
راهکار حقوقی در صورت امتناع فروشنده
اگر فروشنده پس از معامله از انتقال سند رسمی خودداری کند، خریدار میتواند با طرح دعوای زیر در دادگاه اقدام کند:
🔷 دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی ملک
در این دعوا، خریدار باید:
- مالکیت فروشنده را اثبات کند (با استعلام از اداره ثبت)
- اثبات کند که معامله انجام شده و پول پرداخت شده
- دلایل کافی برای وقوع معامله ارائه دهد
دادگاه در صورت احراز شرایط، فروشنده را ملزم به حضور در دفترخانه و تنظیم سند رسمی میکند. اگر فروشنده حضور نیابد، دادگاه رأساً اقدام به صدور دستور انتقال سند خواهد کرد.
